Verschil tussen hoge, gemiddelde en lage spanning
Ontdek de belangrijkste verschillen tussen hoog-, midden- en laagspanningssystemen op het gebied van vermogen, veiligheid en toepassingen.
Meer informatie
In de elektriciteitssector fungeren transformatoren als essentiële componenten voor de transmissie en distributie van elektriciteit. Twee veelvoorkomende typen transformatoren, spanningstransformatoren (PT's) en spanningstransformatoren (VT's), worden vaak door elkaar gebruikt, maar dienen verschillende doeleinden.
In dit blogbericht worden de technische verschillen tussen spanningstransformatoren (PT's) en spanningstransformatoren (VT's) nader toegelicht, met de nadruk op hun constructie, toepassing en prestatiekarakteristieken binnen elektrische systemen.

Een spanningstransformator (VT) is een type transformator dat is ontworpen om de spanning in een elektrisch energiesysteem te meten. VT's worden gebruikt in zowel laag- als hoogspanningsinstallaties om de spanningsniveaus in een circuit veilig en nauwkeurig te bewaken. Deze transformatoren verlagen de hoge spanning van het primaire circuit naar een lager, veiliger niveau dat geschikt is voor meetapparatuur of beveiligingsrelais.
De primaire wikkeling van een spanningstransformator is parallel geschakeld met het te meten circuit, terwijl de secundaire wikkeling een evenredige spanning levert. De wikkelverhouding tussen de primaire en secundaire wikkeling bepaalt de spanningsverlaging.
Een spanningstransformator (PT) is in principe hetzelfde apparaat als een spanningstransformator. De termen "spanningstransformator" en "potentiaaltransformator" worden in de elektriciteitssector vaak door elkaar gebruikt. Spanningstransformatoren spelen een belangrijke rol bij het meten en bewaken van spanningsniveaus in zowel laag- als hoogspanningssystemen.
Net als spanningstransformatoren hebben potentiaaltransformatoren een primaire wikkeling die parallel is geschakeld met het te meten circuit en een secundaire wikkeling die een verlaagde spanning levert. Deze spanningsverlaging maakt het mogelijk om hoogspanningssystemen veilig en efficiënt te meten en te bewaken met behulp van standaard laagspanningsmeetapparatuur.

Hoewel zowel potentiaaltransformatoren (PT's) als spanningstransformatoren (VT's) typen instrumenttransformatoren zijn die worden gebruikt om hoge spanningen te verlagen tot meetbare niveaus, bestaan er een aantal belangrijke verschillen in functie, nauwkeurigheid, ontwerp en toepassingen.
De primaire functie van een potentiaaltransformator is het leveren van een verlaagde uitgangsspanning die evenredig is aan de hoogspanningsingang, waardoor een veilige en nauwkeurige meting van hoge spanningen in elektrische systemen mogelijk is. Spanningstransformatoren daarentegen zijn ontworpen om een uitgangsspanning te leveren die elektrisch geïsoleerd is van de hoogspanningsingang, waardoor ze geschikt zijn voor het voeden van beveiligingsrelais, meters en andere laagspanningsapparaten.
Potentiaaltransformatoren zijn ontworpen om zeer nauwkeurige spanningsmetingen te leveren, doorgaans met nauwkeurigheidsklassen van 0.1 tot 1.0 volgens internationale normen zoals IEC 61869-3. Spanningstransformatoren daarentegen geven prioriteit aan elektrische isolatie boven meetnauwkeurigheid, met typische nauwkeurigheidsklassen van 1.0 tot 3.0 volgens IEC 61869-3.
Potentiaaltransformatoren zijn geconstrueerd met hoogwaardige magnetische kernen en wikkelingen om fouten te minimaliseren en nauwkeurige spanningsmetingen te garanderen. Ze hebben vaak meerdere secundaire wikkelingen om verschillende spanningsverhoudingen te bieden en de aansluiting op diverse meetapparatuur te vergemakkelijken. Spanningstransformatoren daarentegen hebben een eenvoudiger ontwerp dat gericht is op het bieden van betrouwbare elektrische isolatie. Ze kunnen een enkele secundaire wikkeling hebben en zijn gebouwd met isolatiematerialen die geschikt zijn voor het beoogde spanningsniveau.
Vanwege hun hoge nauwkeurigheid worden spanningstransformatoren voornamelijk gebruikt in meettoepassingen, zoals energiemeting in onderstations, energiecentrales en industriële installaties. Ze leveren nauwkeurige spanningsmetingen voor facturering, belastingbewaking en analyse van de stroomkwaliteit. Spanningstransformatoren, met hun nadruk op elektrische isolatie, worden veelvuldig gebruikt in beveiligingsrelais, waar ze spanningssignalen leveren aan beveiligingsapparaten zoals overstroomrelais, afstandsrelais en spanningsgebaseerde beveiligingssystemen, waardoor de veilige werking van elektrische systemen wordt gewaarborgd.

In essentie zijn spanningstransformatoren (PT's) en spanningstransformatoren (VT's) beide typen transformatoren. Ze werken volgens het principe van elektromagnetische inductie, waarbij een wisselstroom in de primaire wikkeling een evenredige spanning in de secundaire wikkeling induceert. Hierdoor kunnen ze hoge spanningen verlagen tot lagere, beter beheersbare niveaus die geschikt zijn voor meetinstrumenten of beveiligingsrelais.
PT's en VT's zijn ontworpen om spanning in elektrische systemen te meten. Ze geven een verkleinde weergave van de primaire spanning, waardoor nauwkeurige monitoring en analyse van spanningsniveaus mogelijk is zonder meetapparatuur rechtstreeks op hoogspanningscircuits aan te sluiten.
Een andere belangrijke overeenkomst tussen PT's en VT's is hun vermogen om isolatie en bescherming te bieden. Het ontwerp van de transformator scheidt de primaire en secundaire wikkelingen fysiek van elkaar, waardoor een isolatiebarrière ontstaat. Deze isolatie beschermt meetinstrumenten en personeel tegen de hoge spanningen in het primaire circuit. Door het secundaire circuit te isoleren, verhogen PT's en VT's de veiligheid en voorkomen ze schade aan gevoelige apparatuur.
PT's en VT's fungeren als interface tussen hoogspanningssystemen en meetinstrumenten of beveiligingsrelais. Ze maken het mogelijk om deze apparaten aan te sluiten op het secundaire laagspanningscircuit, waardoor nauwkeurige meting en bewaking van elektrische parameters mogelijk is. De secundaire wikkeling van de transformator biedt een veilig en handig aansluitpunt voor instrumenten zoals voltmeters, wattmeters en relais, wat effectieve systeembewaking en -regeling mogelijk maakt.
Zowel spanningstransformatoren (PT's) als spanningstransformatoren (VT's) zijn verkrijgbaar met gestandaardiseerde spanningsverhoudingen. Deze verhoudingen definiëren de relatie tussen de primaire en secundaire spanning. Veelvoorkomende verhoudingen zijn 110V/√3:110V/√3 en 110V/√3:100V/√3. De gestandaardiseerde verhoudingen garanderen compatibiliteit met meetinstrumenten en maken consistente spanningsmetingen mogelijk in verschillende elektrische systemen.